Gorsaf Bŵer Ffestiniog

Cafodd Gorsaf Bŵer Ffestiniog ei chomisiynu yn 1963, a hon oedd yr orsaf bŵer pwmpio a storio gyntaf o bwys yn y Deyrnas Unedig. Er bod y pedair uned gynhyrchu Ffestiniog yn hŷn na'r rhai yn Ninorwig, maent yn dal i allu rhoi cyfanswm allbwn o 360MW o drydan – sef digon i gyflenwi holl anghenion pŵer Gogledd Cymru am sawl awr.

Mae'r Cylch Cynhyrchu yn cychwyn yn Llyn Stwlan – sef cronfa ddŵr uchaf Ffestiniog. Bydd sgriniau mawr yn cael eu hagor y tu mewn i'r tyrau mewnlif i weithredu'r llif tuag i lawr ar wasgedd uchel.

Bydd 27 metr ciwbig o ddŵr yn cael ei ryddhau bob eiliad trwy ddwy siafft gwasgedd uchel (pob un yn 200 metr o ddyfnder), sydd wedi'u cysylltu â phedwar twnnel â leinin concrit. Yna bydd llifddorau dur yn cyfeirio'r llif i'r orsaf trwy bibellau a falfiau er mwyn dechrau cynhyrchu trydan.

Bydd y dŵr yn cael ei ddal yn Nhanygrisiau a'i bwmpio'n ôl i Lyn Stwlan, dros nos fel arfer, i gwblhau'r cylch.

Mae'r croestoriad hwn yn dangos prif elfennau'r gwaith pwmpio a storio yn Ffestiniog.

Ffestiniog plan

FFEITHIAU A FFIGURAU FFESTINIOG (ARGAE A CHRONFA DDŴR STWLAN)

Argae:
Math   Gwanas enfawr disgyrchiant
Deunydd  Cyfanswm concrit crynswth
Hyd gan gynnwys gorlifan 373.4m
Uchder mwyaf yr argae uwch y sylfeini 34m
Trwch mwyaf 4m
Cronfa Ddŵr:
Storio byw a gynlluniwyd   2 miliwn metr ciwbig
Uchafswm gweithredu uwch lefel dŵr a gynlluniwyd  502.4m datwm ordnans
Isafswm gweithredu uwch lefel dŵr a gynlluniwyd   482.5m datwm ordnans
Glawiad blynyddol cyfartalog 3m
Dalgylch 65 hectares
Siafftiau Gwasgedd, Twnelau a Phibelli Mewnlif:
Nifer pwyntiau tynnu dŵr  Dau
Nifer tyrrau tynnu/ mewnlif Dau
Siafftiau a Thwnelau Fertigol:
Nifer y siafftiau  Dwy
Dyfnder 195m
Diamedr mewnol 4.4m
Leinin Concrit
Nifer y twnelau  Pedwar
Diamedr mewnol leinin y pibellau dur 2.8m
Graddiant twnelau 1 mewn 40
Piblinellau:
Nifer y piblinellau  Pedair
Hyd pob piblinell 213m
Trwch a deunydd Rhwng 22m a 26m
Diamedr mewnol dur Coltuf 32  2.3m
Tanygrisiau a’r Gronfa Ddŵr:
Math  Disgyrchiant
Deunydd  Concrit crynswth
Hyd gan gynnwys gorlifan 549m
Hyd gorlifan 79m
Uchder mwyaf yr argae uwch y sylfeini 12.2m
Cronfa Ddŵr:
Storio byw a gynlluniwyd   2 miliwn metr ciwbig
Isafswm gweithredu uwch lefel dŵr a gynlluniwyd  187.9m datwm ordnans
Isafswm gweithredu uwch lefel dŵr a gynlluniwyd 182.3m datwm ordnans
Glawiad blynyddol cyfartalog dros y dalgylch 2.2m
Dalgylch gan gynnwys cronfa ddŵr Stwlan 951 hectar
Generadu/Moduron yr Oorsaf Bŵer:
Nifer  Pedwar
Nerth fel generadur 90 MW ar 0.95 PF
Nerth fel modur  75 MW ar unoliaeth PF
Allbwn fel modur ar 50 cylch/eiliad 104,000 bhp
Buanedd  428 rpm
Nerth foltedd 16 kV
System oeri Cylched gaeedig oeri ag aer gyda chyfnewidyddion gwres aer/dŵr
Prif Gyffröydd:
Buanedd 428 rpm
Gyriant Uniongyrchol
Nerth foltedd 181
Nerth cerrynt 1050
Tyrbinau:
Nifer  Pedwar
Math   Adwaith siafft fertigol
Uchder net y dyluniad 296m
Gollwng dŵr ar uchder net y dyluniad ac uchafswm effeithlonrwydd 29 metr ciwbig/eiliad
Buanedd  428 rpm
Falf Fewnlif y Tyrbin:
Gweithrediad  Serfofodur hydrolig
Diamedr mewnlif 1.8m
Amser agor  60 eiliad
Amser cau 60 eiliad
Pwysau  86.3 tunnell fetrig
Adeiladwaith casyn sbiral  Haenellau wedi’u weldio
Nifer esgyll cyfeirio 24
Rhedwr:
Adeiladwaith Dur di-staen wedi’i gastio
Diamedr gadael 1.8m
Nifer esgyll  13 Storio
Pympiau:
Nifer  Pedwar
Math  Siafft fertigol allgyrchol
Nifer y camau  Dau
Nifer y pwyntiau tynnu dŵr   Dwy
Uchder y dyluniad 305m
Gollwng dŵr ar uchder y dyluniad 22 metr ciwbig/eiliad
Pŵer sydd ei angen adeg cyplysu ar nerth gollwng 93,600 bhp
Buanedd  428 rpm
Falf Ollwng Y Pwmp:
Math  Llif syth
Gweithrediad Serfometr hydrolig dwbl
Diamedr allfa 2m
Tyrbinau:
Amser agor 60 eiliad
Amser cau (arferol) 60 eiliad
Adeiladwaith casyn sbiral Haenellau wedi’u weldio
Diamedr Pwlsaduron:
Cam cyntaf 2.4m
Ail gam 2.5m
Nifer llafnau pwlsadur 10 bob cam
Diamedr mwyaf y siafft 0.7m
Offer Switsio Generadur:
Math Torrwr cylched SF6
Gallu brecio 174 MVA
Foltedd rhwng camau 16 kV
Nerth cerrynt  6200 amps
Newidyddion Generadu:
Nifer Dau
Nerth 160 MVA
Cymhareb 16 kV/275 kV
System oeri  Cylchredeg dŵr o’r gronfa ddŵr isaf
Pwysau wrth gyrraedd  122 tunnell fetrig
Cynnwys olew 27 cu m
Newidyddion Cynorthwyol:
Nifer newidyddion yn yr orsaf  Dau
Nerth  1 MVA
Cymhareb 16 kV/415 V
Nifer newidyddion cyflenwadau lleol Dau
Nerth 1 MVA
Cymhareb 11 kV/415 V

Ionawr, Chwefror, Mawrth, Ebrill, Mai
7 diwrnod yr wythnos 10.00am - 4:30pm

Prif Wyliau Plant, Gwyliau'r Banc a Mehefin, Gorffennaf, Awst
7 diwrnod yr wythnos 09.30am - 5:30pm

Medi, Hydref, Tachwedd, Rhagfyr
7 diwrnod yr wythnos 10:00am - 4:30pm (wedi cau Rhagfyr 24, 25, 26 a 31)